Styczeń w Muzeum Śląskim: spotkanie z autorami nagradzanych książek, archeologia i kreatywne warsztaty

Styczeń w Muzeum Śląskim w Katowicach to czas szczególnych spotkań z literaturą, sztuką i nauką. Odwiedzający będą mogli wziąć udział w spotkaniach archeologicznych, literackich oraz warsztatach artystycznych, odkrywając wielowymiarowość jurajskiego krajobrazu.

W cieniu skał i jaskiń – jurajskie opowieści w wielu odsłonach

W drugą połowę stycznia Muzeum Śląskie wkracza z intensywnym programem dedykowanym Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Chcąc jeszcze bardziej przybliżyć odbiorcom ten niezwykły region, Muzeum Śląskie przygotowało spotkanie literackie oraz archeologiczne.

Na miłośników Jury czekają:

14.01.2026, godz. 18.00: Spotkanie z archeologią pt. „W cieniu mamuta: plejstoceńska Polska ukryta w jaskiniach”.
Wykład zabierze słuchaczy w fascynującą podróż do epoki lodowcowej, kiedy tereny dzisiejszej Polski zamieszkiwały niezwykłe zwierzęta – od potężnych niedźwiedzi jaskiniowych po drapieżne hieny i lwy jaskiniowe, renifery i konie. Jaskinie, jako naturalne kapsuły czasu, zachowały ślady życia sprzed dziesiątek tysięcy lat: szczątki zwierząt, ślady działalności człowieka, a nawet pozostałości po pradawnych rytuałach. Uczestnicy wykładu poznają metody badań paleontologicznych, dowiedzą się, co mówią nam kości o dawnym środowisku oraz odkryją, jak wyglądała plejstoceńska Polska – nie tylko w cieniu mamuta, ale i w świetle nauki.

Przedstawione zostaną najważniejsze jaskinie Polski, które skrywają bezcenne informacje o życiu zwierząt i ludzi epoki kamienia. Wykład pokaże, jak archeologia i paleontologia współpracują, by odsłonić tajemnice przeszłości zapisane nie tylko w skałach.
Wykład wygłosi prof. dr hab. Piotr Wojtala z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie.

Bilety można zakupić przed spotkaniem w cenie 1 zł

18.01.2026, godz. 18.00: Spotkanie wokół literatury jurajskiej, które poprowadzi Michał Nogaś z Radiowej Trójki, który w Trójce prowadzi audycje „Wszystkie książki świata”. Gośćmi spotkania będą: Wioletta Grzegorzewska, Joanna Fligiel i Wojciech Prażmowski,

Wioletta Grzegorzewska – pisarka pochodząca z Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Jej proza i poezja często wracają do świata małej jurajskiej wsi położonej pod Koziegłowami, traktując ją nie jako egzotykę, lecz jako pierwszy formujący krajobraz pamięci. Jej książki były nominowane do wielu polskich i światowych nagród, w tym do Nagrody Nike i międzynarodowej Nagrody Bookera. „Guguły” to wielowymiarowy portret dorastania, osadzony w surowym, a zarazem magicznym krajobrazie jurajskiej wsi Hektary. Śledzimy losy Wiolki – dziewczynki, której codzienność rozpięta jest między dziecięcą beztroską polowania na chrabąszcze a ciężarem pierwszych egzystencjalnych pytań. Wioletta Grzegorzewska z niezwykłą precyzją odmalowuje momenty przejścia: od fascynacji tajemnicami sąsiedztwa, przez duchowe oczekiwanie na wizytę papieża, aż po bolesne zderzenie z miłością i przemijaniem.

Wojciech Prażmowski – urodzony w Częstochowie. Profesor, doktor habilitowany w dziedzinie sztuki filmowej. Reprezentuje nurt fotografii kreacyjnej. Twórca „foto – obiektów”. Uczestnik ponad 350 wystaw fotograficznych w kraju i za granicą m.in.: „FotoFest” w Houston”, „Europe, Europe” w Bonn, 1 Ars Baltica Triennial”. Autor „Dziennika Jurajskiego”, publikacji, która jest czymś więcej niż albumem fotograficznym – jest hołdem dla Jury, krainy, w której czas zwalnia, osobistym dziennikiem, który zawiera prywatne reminiscencje autora.

Joanna Fligiel – poetka, księgarka, założycielka i redaktorka naczelna Babińca Literackiego. Autorka trzech książek poetyckich: Autoportret (2008), nagroda główna w konkursie zorganizowanym przez East Bay American Association – Debiut 2008, Geny (2011), nagroda Grand Prix w III Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim O Granitową Strzałę, „Rubato” (2018), wydane przez KIT. Stowarzyszenie Żywych Poetów. Jej wiersze były publikowane w licznych czasopismach literackich i w wielu antologiach, oraz czytane w polskim radiu. Członkini Unii Literackiej.

Inne wydarzenia organizaowane w styczniu

Śląska tradycja w nowoczesnym rytmie – finisaż i koncert zespołu PoPieronie
25.01.2026, godz. 18:00: Finisaż wystawy „Etnoalternatywa. Nowe spojrzenie na modę ludową” i koncert zespołu PoPieronie

Koncert łączy w sobie sztukę, modę inspirowaną tradycją oraz muzykę ludową w nowoczesnym wydaniu. Ekspozycja ukazuje oryginalność śląskiego stroju ludowego oraz
potencjał jako źródła pomysłów dla współczesnych projektantów i artystów. Zwiedzający mogą też podziwiać unikatowe projekty Beaty Bojdy, które powstały w dialogu z tradycyjnym rzemiosłem sprzed ponad stu lat.

Finałowy wieczór dopełni koncert zespołu PoPieronie – formacji, która w energetyczny sposób łączy archaiczną surowość góralskiej tradycji z nowoczesną wrażliwością. Od 2009 roku serce zespołu PoPieronie bije w niezmiennym, czteroosobowym składzie. To, co zaczęło się od wspólnych korzeni i artystycznych poszukiwań, przerodziło się w trwałą przyjaźń, która stanowi fundament ich twórczości. Muzyka grupy to znacznie więcej niż folk – to autorska podróż przez dźwięki pogranicza polsko-słowacko-węgierskiego. W ich kompozycjach tradycja spotyka się z nowoczesnością, tworząc przestrzeń, w której równie dobrze czują się wielbiciele góralskiego autentyzmu, jak i entuzjaści jazzowej improwizacji.

Skład PoPieronie:

• Bożena Sokołowska – skrzypce,
• Brygida Sordyl – altówka, śpiew,
• Wojciech Maciejowski – skrzypce,
• Piotr Szczotka – skrzypce,
• Tymoteusz Tomala – pianino,
• Maciej Ormaniec – kontrabas, śpiew,
• Konrad Sadlik – perkusja.

Kreatywny upcykling w duchu zero waste
24.01.2026, godz. 11:00: Warsztaty upcyklingowe dla osób od 16. roku życia

Dzień przed finisażem wystawy „Etnoalternatywa…” odbędą się warsztaty upcyklingowe dla osób od 16. roku życia, które poprowadzi projektantka Beata Bojda. Uczestnicy zajęć, wpisując się w trend niemarnowania i ideę zero waste, stworzą własnoręcznie efektowne i praktyczne dodatki – brosze, fascynatory oraz kotyliony, idealne na karnawałowy czas.

Przerabiając resztki materiałów, uczestnicy przekonają się, jak w twórczy sposób dawać drugie życie przedmiotom, dbając jednocześnie o ekologię. Wszystkie niezbędne materiały zapewnia Muzeum Śląskie.

Wydarzenie realizowane ze środków KPO, Inwestycja A 2.5.1 w ramach umowy nr 528/KPO, GRANTY/NIMiT/2025 – „Wydarzenia towarzyszące wystawie „Etnoalternatywa. Nowe spojrzenie na modę ludową””, działanie 3.1.

Bilety na wydarzenia dostępne w kasach Muzeum Śląskiego oraz online: https://bilety.muzeumslaskie.pl/index.html?miesiac=2026-01-01