Katowice - portal miejski mojeKatowice.pl

Giszowiec

Oddalona o 7 km. Od centrum, po┼éo┼╝ona w┼Ťród lasów dzisiejsza dzielnica Katowic si─Öga swymi pocz─ůtkami pierwszych lat XX w. Nazwa pochodzi od nazwiska Jerzego Giesche i jest spolszczon─ů wersj─ů niemieckiej – Gieschewald. Nada┼é j─ů osadzie koncern górniczo – hutniczy Georg von Giesches Erben, czyli Spadkobiercy Gieschego.

Giszowiec

Koncern ten rozpocz─ů┼é w 1905 r. eksploatacj─Ö nowych pok┼éadów, uruchomiono szyb Carmen i zainstalowano nowe maszyny. Dwa lata pó┼║niej powo┼éano do ┼╝ycia obszar dworski Giszowiec. Natychmiast powsta┼é te┼╝ urz─ůd celny, w którym pobierano op┼éaty za przejazd przez ten teren.

W latach 1907 – 1910 wybudowano dla nowo zatrudnionych robotników osiedle. Jego projektantami byli Jerzy i Emil Zillmannowie z Charlottenburga, gor─ůcy zwolennicy idei architektonicznych angielskiego urbanisty Ebenezera Howarda. I tak zamiast kolejnej podobnej do wszystkich pozosta┼éych osady powsta┼éo miasto – ogród. Poniewa┼╝ Giszowiec le┼╝a┼é w wiejskiej okolicy a i jego mieszka┼äcy rekrutowali si─Ö ze wsi, stworzono im warunki do jakich byli przyzwyczajeni. Mieszkania stylizowano na stare górno┼Ťl─ůskie chaty ch┼éopskie ze schodz─ůcym w dó┼é za┼éamanym dachem przykrywaj─ůcycm budynek. Pomieszczenia mieszkalne ulokowane by┼éy na parterze a pod wspólnym dachem znajdowa┼éa si─Ö równie┼╝ obora. Domki te by┼éy przewaznie dwurodzinne i zamieszka┼éo w nich ok. 600 rodzin robotniczych i 38 urz─Ödniczych.

Giszowiec

Te urz─Ödnicze by┼éy bardziej okaza┼ée, przykryte czerwon─ů dachówk─ů a nie jak wi─Ökszo┼Ť─ç – impregnowanymi gontami. Mieszkania w domkach urz─Ödniczych by┼éy tez blisko dwa razy wi─Öksze ni┼╝ w robotniczych, mia┼éy urz─ůdzenia wodne i kanalizacyjne, w niektórych by┼éa tez ubikacja. Robotnicze nie mia┼éy bie┼╝─ůcej wody a wychodki mie┼Ťci┼éy si─Ö w ogródkach. Do kopalni i pobliskich miejscowo┼Ťci pracowników dowozi┼éa kolejka waskotorowa zwana Balkanem.

Stara zabudowa Giszowca jest do dzi┼Ť jedn─ů z pere┼éek architektonicznych ┼Ül─ůska. Z rynku w czterech g┼éównych kierunkach wychodzi┼éy ulice z którymi krzy┼╝owa┼éy si─Ö dwie drogi usytuowane okr─Ö┼╝nie. W ┼Ťrodku osiedla mie┼Ťci┼é si─Ö rynek, wokó┼é niego budynki: administracji, nadle┼Ťnictwa, gospoda, kr─Ögielnia, sala teatralna i muszla koncertowa.By┼éy te┼╝ ┼éa┼║nia, magiel i pralnia z bie┼╝─ůc─ů – zimn─ů i gor─ůc─ů – wod─ů.

Giszowiec

Przed I wojn─ů ┼Ťwiatow─ů na tym terenie dzia┼éa┼éy liczne organizacje krzewi─ůce polsko┼Ť─ç, m.in. ukazywa┼é si─Ö tu „Górno┼Ťl─ůzak”, dzia┼éa┼é chór im. Fryderyka Chopina pod batut─ů Wiktora Bary. W latach powsta┼ä ┼Ťl─ůskich na Giszowcu funkcjonowa┼éy liczne organizacje patriotyczne. W plebiscycie du┼╝a wi─Ökszo┼Ť─ç mieszka┼äców opowiedzia┼éa si─Ö za przy┼é─ůczeniem do Polski. Sta┼éo si─Ö tak w czerwcu 1922 r.

Giszowiec

Górnicy, rozczarowani pogarszaj─ůcymi si─Ö warunkami p┼éacowo – bytowymi w 1937 r. rozpocz─Öli strajk, uwieczniony przez Kazimierza Kutza w „Perle w koronie”.

Podczas II wojny ┼Ťwiatowej na terenie Giszowca rozwija┼é si─Ö ruch komunistyczny, organizuj─ůcy akcje sabota┼╝owe. Tu te┼╝ podczas wojny mieszka┼é nadprezydent Górnego ┼Ül─ůska Fritz Bracht.

Giszowiec

W 1951 r. Giszowiec wszed┼é w sk┼éad Gminy Janów, a 9 lat pó┼║niej powiatu Szopienice i wraz z nim przy┼é─ůczony zosta┼é do Katowic.

W 1964 rozpocz─Ö┼éa prac─Ö Kopalnia Staszic. Pi─Ö─ç lat pó┼║niej powzi─Öto decyzj─Ö o wyburzeniu starych zabudowa┼ä Giszowca i budowie Osiedla Stanis┼éawa Staszica. Mimo tego, ┼╝e decyzji sprzeciwi┼é si─Ö konserwator zabytków, do dzi┼Ť przetrwa┼éa tylko jedna trzecia zabytkowej zabudowy. W┼éadze PRL nie u┼╝ywa┼éy nazwy Giszowiec, nanosz─ůc na mapy zamiennie „Osiedla Staszica”. Nie uda┼éo si─Ö jednak zmieni─ç tradycyjnej nomenklatury i od 1990 r. decyzj─ů Rady Miejskiej Katowic Giszowiec znów jest Giszowcem.

www.giszowiec.sewera.pl

Drogi U┼╝ytkowniku!

Dokładamy wszelkich starań by korzystanie z naszego serwisu było dla Ciebie komfortowe.

Dlatego staramy si─Ö dopasowa─ç dost─Öpne w nim tre┼Ťci do Twoich zainteresowa┼ä i preferencji. Jest to mo┼╝liwe dzi─Öki przechowywaniu w Twojej przegl─ůdarce plik├│w cookies oraz przetwarzaniu przez administratora danych osobowych w celach analitycznych i statystycznych.

Przez dalsze korzystanie, bez zmian ustawie┼ä w zakresie prywatno┼Ťci, z naszego serwisu wyra┼╝asz zgod─Ö na zapisywanie plik├│w cookies w Twojej przegl─ůdarce.

Pami─Ötaj, ┼╝e zawsze mo┼╝esz zmieni─ç w przegl─ůdarce ustawienia dotycz─ůce plik├│w cookies, a tak┼╝e uzyska─ç dodatkowe informacje o zasadach przetwarzania Twoich danych osobowych oraz przys┼éuguj─ůcych Ci prawach z naszej Polityki Prywatno┼Ťci.

Przejd┼║ do serwisu